Winkelgraad

Faan Wikipedia
Waksle tu: Nawigatjuun, Schük
Didiar artiikel ment a winkelgraaden. Luke uk bi Graad.
Amrum.pngTekst üüb Öömrang


Miat
Norm uun't SI-süsteem tuläät
Nööm Graad
Tiaken {}^\circ
Füsikaalisk grate Winkel
Formeltiaken \alpha ,\, \beta ,\, \gamma ,\, \ldots\dots
(griichisk buksteewen)
Dimenjuunsümbool \mathsf{\frac{M}{M} = 1}
Uun SI-Ianhaiden 1^\circ = \frac{\pi}{180}\,\mathrm{rad} \approx 0{,}0175
Luke uk diar: Hemelswaier

At Graad (faan latiinsk gradus‚ straal) as en miat uun a matematiik för di winkel. Det ianhaid woort mä ° ufkört. Am det ei mä en temperatuur tu ferwakslin, haa jo temperatuur-ianhaiden leewen noch en buksteew diarbi so üs °C = graad Celsius.

Bestemang[Bewerke | kweltekst bewerke]

1 graad as fäästlaanj üs di 360. dial faan en kreis. En sjuarden faan en kreis hää 90°, det as en "rochten winkel", en hualwen kreis as 180° grat.

SI-süsteem[Bewerke | kweltekst bewerke]

Amreegnin faan radiant an graad

Uun a wedenskap woort oober miast mä rad (Radiant) werket. Diarbi gongt am diarfaan ütj, dat en kreis di raadius 1 hää. Do as di hiale kreis (360°) likwäärdag mä 2\pi. Det amreegnin gongt so:


360^\circ = 2\pi\,\mathrm{rad}

an so komst dü tu:


1^\circ = \frac{2\pi}{360}\,\mathrm{rad} = \frac{\pi}{180}\,\mathrm{rad} \approx 0{,}017453293\,\mathrm{rad}

Bröökdialen[Bewerke | kweltekst bewerke]

Bröökdialen faan en graad wurd deesimaal uunden, t.b. 12,37° (= 12 37100°).
Jo mut oober uk uun söstagstel uunden wurd mä winkelminüüten an winkelsekunden, t.b. 12°22′12″ (= 12+2260+123600°).
Uun a nawigatjuun mä geograafisk koordinaaten woort det deesimaal süsteem mä det söstagstel süsteem fermisket. Diar koon det t.b. 54°22,3' (= 54+22,360°) het. Diarbi as 1° = 190 faan en sjuarden faan a eerdkreis (amanbi 10.000:90 = 111 km), 1' as = 160 faan 1° (amanbi 1,852 km = 1 siamiil) an 0,1' as = 110 faan en siamiil (amanbi 185 m = 1 kaabel).