Schahnaameh
 Tekst üüb Öömrang |
Schahnaameh of Schāhnāme (persisk شاهنامه, DMG Šāhnāma) as det Persisk "buk faan a könger", an det leewentswerk faan di persisk dachter Abū ʾl-Qāsim Firdausī (940–1020). Hat as det wichtagst buk för a Iraanern, huar Firdausii 35 juar bi skrewen hää. Det buk amfaadet 60.000 fees, an as dobelt so grat üs Homeer sin skraften.
Uun det buk gongt'at am't histoore faan Iraan föör't islaamisk tidj uun't sööwenst juarhunert. Hat begant diarmä, hü a welt skeeben wurd, an mä't apkemen faan't Iraansk kultuur. Hat gont am't ial maagin, köögin, smesin, en apskrewen rochtsüsteem, a festdaar. So fertelt det buk faan a iarst tidjen bit hen tu a Sasaniiden, at leetst dünastii faan könger föör't islaamsk tidj.
Firdausii brükt för sin lun ei det wurd 'Persien', diar faan't Prowins Faars (greks: 'Persis' ) ufkomt, man diarför det wurd 'Iraan' (persisk ايران, DMG Īrān), so üs a Sasaniiden det brükt haa.
Efter Firdausii woort Iraans histoore iindiald tu trii tidjäälern:
- daure-ye asāṭīrī (persisk دورهٔ اساطيرى) – mythisk tidjääler, saagen 1 bit 6
- daure-ye pahlawānī (persisk دورهٔ پهلوانى) – heroisk tidjääler, saagen 7 bit 22
- daure-ye tārīḫī (persisk دورهٔ تاريخى) – histoorisk tidjääler, saagen 23 bit 50
Uk daalang noch snaake a lidj bal jüst so üs föör 1.000 juaren, üs det Schahnaameh apskrewen wurden as.
Grat dialen faan't Schahnaameh san faan Friedrich Rückert (1788-1866) tu't huuchsjiisk auersaat wurden.
