Nederlönje

Faan Wikipedia
Waksle tu: Nawigatjuun, Schük
Bökingharde.png Täkst aw mooringer frasch



Nederland
Nederlönj
Foone foon {{{Noome}}} Woopen foon {{{Noome}}}
Woolspräk: Je Maintiendrai
Nasjonoolhymne: Wilhelmus
plåts foon {{{Noome}}}
Amtsspräke Nederlönjsch, Weestfrasch
Hoodstää Amsterdam
Stootsform konstitusjonåle moonargii
Gebiit
% wååder
41.526 km²
18,41­%
Inboogertål (2008) 16.428.360
Münt Euro (EUR)
Tidsoone UTC +1
Fiirdäi 30 april
Lönjkoode NLD
Internet TLD .nl
Teelefoonforwool ++31


Da Nederlönje (de. Niederlande, wfr. Nederlân, nl. Nederland) as en lönj önj Weest-Euroopa. Jü hoodstää as Amsterdam än jü kiningin foon dåt kiningrik as sunt 1980 Beatrix. Minister-präsident as sunt 1999 Jan Peter Balkenende.

Geografii[Bewerke | kweltekst bewerke]

Di huuchste bärj foon dåt lönj as di Vaalserbärj (323 m). Da grutste struume foon da Nederlönje san jü Maas, di Rhin, jü Schelde, ju Waal än jü IJssel.

Da Nederlönje wårde begränsed foon:

Histoori[Bewerke | kweltekst bewerke]

Sunt 1581 bilede Holönj tuhuupe ma (Weest-) Fraschlönj (Fryslân), Groningen, Siilönj, Utrecht, Gelderlönj än Overijssel jü föderåål republiik foon da soowen prowintse (da Nederlönje). Da oudere - Drente önj dåt ååsten än Nord-Braband än Limborj önj dåt sööden, hingeden deer en lait ås äinduum bai.

Önj dåt soowentäinst iirhunert köm jü republiik döör hoonel tu en grut rikduum än wus deerdöör aw en was tid jü jarst grutmåcht foon e wråål, jü grute koloniie häi önj Ååst-Indien än latjere önj Afrikaa un Ameerika (New York wus grünläid ås Nai Amsterdam). Jü republiik wörd ferwålted foon en stäädehüüljer (stadhouder), di foon da provintse kiisd wörd. Dåt wus dan åltens en prins foon Oranien.

Önj dåt oochtäinst iirhunert wus dåt åles forbai än wörd dåt åltens mör tu en latj lönj, dåt tuleest 1795 foon da Frånsche äroobred wörd. Deer wus dåt forbai ma föderalismus än åle prowintse wörden uner Den Haag broocht. Sü ferlüüs Weestfraschlönj dan sin frihäid. Holönj wörd uk nuch önj tou diile kliiwed (Nord- än Söödholönj) än sü jäif dåt eeftert alwen provintse.

Ås 1813 da Frånsche foon di alians sloin wörden wjarn, köm di leeste stäädehüüljer wi än wörd 1815 tu kining ütbiiljked. Man di föderalismus köm ai wi än ouers ås önj Tjüschlönj än da mååste oudere lönje hääwe prowintse än gemiinde bål ninte tu seeden. Da mönje uk bål niinj äine stüüre hääwe.

Jarst 1985 köm jü tweelewte prowints Flevolönj deertu, jü bestoont üt diile foon di önjdikede Söödersiie twasche Holönj än Weestfraschlönj.

Prowintse[Bewerke | kweltekst bewerke]

Prowintse, hoodstäägne än oudere wichtie stäägne foon da Nederlönje.
Rang Prowints Fläche km² Anteil % Hoodstää Önjboogertål
1 Weestfraschlönj 5.723,95 13,95 Ljouwert 642.998
2 Gelderlönj 5.154,59 12,56 Arnhiim 1.970.865
3 Nord-Braband 5.098,88 12,43 's-Hertogenbosch 2.410.649
4 Nordholönj 4.236,67 10,33 Haarlem 2.595.294
5 Söödholönj 3.478,07 8.48 Den Haag 3.452.323
6 Overijssel 3.438,90 8,38 Zwolle 1.109.250
7 Groningen 2.797,48 6,82 Groningen 575.234
8 Drente 2.756,97 6,72 Assen 483.173
9 Siilönj 2.519,27 6,14 Middelburg 379.948
10 Flevoland 2.338,07 5,70 Lelystääd 365.301
11 Limborj 2.023,85 4,93 Maastricht 1.135.962
12 Utrecht 1.462,51 3,56 Utrecht 1.171.356
Gesamt 41.029,21 100 16.292.353

Stääse[Bewerke | kweltekst bewerke]

Ökonomii[Bewerke | kweltekst bewerke]

Dåt Brutoinlönjsprodukt pro hood wus $39.000 önj 2007. Önj 2007 wus 2% foon e hiilj ökonomii loonbedrif, 24,4% industrii än 73,6% tiinjste.

Sii uk[Bewerke | kweltekst bewerke]