Geologii

Faan Wikipedia
Waksle tu: Nawigatjuun, Schük
Amrum.pngTekst üüb Öömrang


Äon Ära Süsteem ≈ Ääler
(föör mya)
Phanerozoikum
Düür: 542 Ma
Känozoikum
Eerdneitdj
Düür: 65,5 Ma
Quartär 2,588–0
Neogen 23,03–2,588
Paläogen 65,5–23,03
Mesozoikum
Eerdmadelääler
Düür: 185,5 Ma
Kritj 145,5–65,5
Jura 199,6–145,5
Trias 251–199,6
Paläozoikum
Eerdualtidj
Düür: 291 Ma
Perm 299–251
Karbon 359,2–299
Devon 416–359,2
Silur 443,7–416
Ordovizium 488,3–443,7
Kambrium 542–488,3
Prä­kambrium Proterozoikum
Düür: 1.958 Ma
Neoproterozoikum
Leed
Proterozoikum
Düür: 458 Ma
Ediacarium 635–542
Cryogenium 850–635
Tonium 1.000–850
Mesoproterozoikum
Madel
Proterozoikum
Düür: 600 Ma
Stenium 1.200–1.000
Ectasium 1.400–1.200
Calymmium 1.600–1.400
Paläoproterozoikum
Ääder
Proterozoikum
Düür: 900 Ma
Statherium 1.800–1.600
Orosirium 2.050–1.800
Rhyacium 2.300–2.050
Siderium 2.500–2.300
Archaikum
Düür: 1.500 Ma
Neoarchaikum
Düür: 300 Ma
2.800–2.500
Mesoarchaikum
Düür: 400 Ma
3.200–2.800
Paläoarchaikum
Düür: 400 Ma
3.600–3.200
Eoarchaikum
Düür: 400 Ma
4.000–3.600
Hadaikum
Düür: 600 Ma
4.600–4.000

Geologii as det wedenskap diarfaan, hü a eerd wurden an apbaud as.

Iindialang[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Algemian geologii[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Det algemian geologii befaadet ham mä a krääften, diar mä det materiol faan a eerd amgung. Diar san fööraal trii ünlik waier, amdat materiol tu stian woort, an diaram jaft at

  1. Sedimentiten
  2. Magmatiten
  3. Metamorphiten

Krääften kön faan bütjen kem, do het jo exogen. Of jo kem faan banen uun a eerd, do het jo endogen.

Histoorisk geologii[Bewerke | Kweltekst bewerke]

A histoorisk geoloogen fraage diarefter, wat efter a rä üüb a eerd föörkimen as.

  1. A Stratigrafii bööret iin uun a eerd an gongt diarfaan ütj, dat det, wat widjer oner fünjen woort, tuiarst diar wiar.
  2. A Geokronologii wal ei bluas sai, wat tuiarst diar wiar, man uk, wan det wiar an hü loong det düüret hää. So komt det tu det tabel üüb a rochter ääg.

Uunwand geologii[Bewerke | Kweltekst bewerke]

A uunwand geoloogen befaade jo fööraal mä a surgen faan a minsken an ferschük föörütj tu saien, wan wi mä ünloken tu reegnin haa üs tun bispal

  1. Ütjbruch faan en wulkaan
  2. Eerdbeewrin
  3. Tsunamis

Man jo gongt det uk am di ufbau faan wäärdag materiol üs

  1. Kööl
  2. Eerdööle
  3. Mineraalen

Luke uk diar[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Commons Commonskategorii: Geologii – Saamlang faan bilen of filmer
Wikisource Wikisource: Geologii  (deutsch)