Sanjonken

Faan Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Amrum.pngTekst üüb Öömrang


Ferluup faan't sanjonken di 20. Marts 2015


En sanjonken of (san-)eklips (faan griichisk: ἔκλειψις ékleipsis = auerloogrin) komt föör, wan a san faan a muun dialwiis of hialandaal ferdekt woort. Üüb a eerd as det bluas steedenwiis tu sen.

Kial-skaad an hualew-skaad[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Model faan en sanjonken

San an muun sä faan a eerd bal likegrat ütj. An wan det boon faan a muun trinjam a eerd (= muunboon) det boon faan a eerd trinjam a san (= ekliptik) skäärt, do lei a san, a muun an a eerd uun ian rä. För en wasen plak üüb a eerd bedüüdet det, dat diar amanbi tau stünj loong det sanlaacht ei trochkem koon. Di plak, huar't rocht pakjonk woort (=kial-skaad, üüb di film rochts: suart), as man tau- bit triihunert kilomeetern grat. Man det steed, huar a san dialwiis ferdekt woort, as aal wat grater (=hualew-skaad, üüb di film: grä). Det as sowat en schuarden faan't eerdflaak.

Inklinatjuun[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Inklinatjuun tesken muun- an eerdboon, auerdrewen düütelk tiakent.

Sanjonken jaft at bluas bi neimuun, auer a muun do tesken eerd an san stäänt. Oober ei bi arke neimuun as en sanjonken, auer det muunboon an a ekliptik ei parallel tuenööder ferluup. Jo san am sowat fiiw[1] graad jinenöder ferkiard (= inklinatjuun). Jodiar tau boonen skeer enööder amanbi tweisis uun't juar (arke ~173[2] daar). Sodenang koon tweisis uun't juar en sanjonken föörkem.

Luke uk diar[Bewerke | Kweltekst bewerke]

Commons Commonskategorii: Sanjonken – Saamlang faan bilen of filmer

Futnuuten[Bewerke | Kweltekst bewerke]

  1. Gans akeroot san't 5,156 689 83°. Üüb a tiaknang as det auerdrewen düütelk tiakent.
  2. Det san gans akeroot a heleft faan 346 daar, 14 stünj, 52 minüüten an 54 sekunden.