Elektrisk lääs

Faan Wikipedia
Waksle tu: Nawigatjuun, Schük
Amrum.pngTekst üüb Öömrang


Füsikaalisk grate
Nööm Elektrisk lääs
Formeltiaken faan't grate Q,\,q
Gratin- an
Ianhaidensüsteem
Ianhaid Dimenjuun
SI-süsteem C = A·s I·T
CGS-süsteem Fr M1/2 · L3/2 · T−1

At elektrisk lääs of uk mengde faan elektrisiteet as en grünjmiat uun a füsiik. Hat woort efter't SI-süsteem uun Coulomb (C) meeden an hää det formeltiaken Q of q efter det latiinsk wurd quantum.
At elektrisk lääs as en eegenskap faan atomaar elementaardialen üs elektroonen (negatiif apleesen) an protoonen (positiif apleesen).
Det letjst lääs as det elementaarlääs an het e. Hat as 1,602 176 565 × 10−19 C grat. At prooton hää en lääs faan + 1e an det elektron hää en lääs faan - 1e. Det neutron häält nian lääs.

Coulomb-krääft[Bewerke | kweltekst bewerke]

Lees mä't salew föörtiaken stupe enööder uf, lees mä ünlik föörtiaken tji enööder uun.

Det „gesets faan Coulomb“ as faan Charles Augustin de Coulomb am 1785 ütjfünjen wurden. Uun't SI-süsteem bereegent ham det krääft tesken tau lees efter

 F = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \frac{q_1 \cdot q_2}{r^2} ,

diarbi san q_1 an q_2 tau elektrisk lees, r di wai diartesken an \varepsilon_0 det elektrisk fialtaal.

Elektrisk lääs an struum[Bewerke | kweltekst bewerke]

En konstanten struum an en konstant lääs hinge direkt faanenööder uf:

I = \frac{Q}{t} \quad \Leftrightarrow\quad Q = I \cdot t.

Sodenang woort det ianhaid Coulomb ütj jo SI-grünjmiaten Ampere an Sekund bereegent:

1\,\mathrm{C} = 1\,\mathrm{As}

Ferwisang efter bütjen[Bewerke | kweltekst bewerke]